TO EΠIΣHMO ΠIΣTOΠOIHTIKO ΓHΡATOΣ

Αυτός ο κόσμος έτσι ήταν, έτσι είναι και όπως φαίνεται έτσι θα είναι. Ο άνθρωπος είναι αναγκασμένος να εργάζεται για να αντιμετωπίσει τις καθημερινές ανάγκες του. Κανένα άλλο πλάσμα που ζεί επάνω στη γή δεν εργάζεται, όλα τα βρίσκει έτοιμα, το πολύ πολύ να κυνηγήσει τη λεία του - αυτό ισχύει για τα σαρκοφάγα ζώα - ή να κάνει μιά βόλτα στο μέρος όπου υπάρχει βλάστηση για να βοσκήσει. Αν μερικά ζώα εργάζονται, το κάνουν γιατί τα υποχρεώνει ο άνθρωπος. Αλλά και αυτά στις « πολιτισμένες » κοινωνίες, έπαψαν να εργάζονται, τις άλλοτε εργασίες τους τις κάνουν τώρα τα μηχανήματα. Και όπως είπε ένας αμερικανός συγγραφέας, και οι πίθηκοι θα μπορούσαν να μάθουν γράμματα, αλλά δεν το κάνουν επειδή ξέρουν πολύ καλά ότι θα τους βάλουν ύστερα να δουλέψουν.
Αρχίζει λοιπόν ο άνθρωπος να εργάζεται σε κάποια ηλικία, και συνεχίζει εργαζόμενος επί πολλά - συνήθως - χρόνια, μέχρις ότου φτάνει σε μιά ηλικία που είτε δεν μπορεί πιά να εργαστεί, ή του δίνουν τα παπούτσια στο χέρι επειδή έχει φτάσει στην ηλικία που το σύστημα τον βγάζει απ΄τη δουλειά, είναι πιά συνταξιούχος.Τα μαζεύει λοιπόν τα μπογαλάκια του και αποχωρεί μετά την ευδόκιμον καρριέρα του, και υπό τα χειροκροτήματα των άλλων εργαζομένων.
Και τώρα τι γίνεται ; Είχαμε μάθει επί δεκαετίες να σηκωνόμαστε το πρωϊ, να κάμνουμε το πρωϊνό μας ξύρισμα -μιλάμε εδώ μόνο για άνδρες - να πηγαίνουμε στον τόπο της εργασίας μας, να απασχολούμαστε όλο το οκτάωρο μ΄ αυτήν, και να επιστρέφουμε οίκαδε μετά το πέρας του οκτάωρου. Η υπόλοιπη μέρα περνούσε κατά διάφορους τρόπους, σύμφωνα με τα γούστα του καθενός.
Τώρα, όλο το πρόγραμμα έχει ανατραπεί, κατ΄ουσίαν δεν υπάρχει κανένα πρόγραμμα. Αφού περάσει το πρώτο διάστημα σαν να είναι αδειούχος που πρόκειται να ξαναγυρίσει στη δουλειά του, έρχεται κατόπιν ο καιρός που τον καταλαμβάνει η γνωστή ανία του ανθρώπου που δεν έχει τίποτε να κάνει, σκέφτεται πώς να περάσει την ώρα του και τη μέρα του, στέκεται αμήχανος μπροστά στην καινούργια κατάσταση. Πρέπει να προσαρμοστεί σε κάτι που δεν το είχε προβλέψει, κάτι του έλεγαν οι προηγούμενοι που είχαν αποσυρθεί πριν απ΄ αυτόν, αλλά ο ίδιος δεν είχε σκεφτεί ποτέ τι θα έκαμνε σε μιά τέτοια περίπτωση. Να αρχίσει να περνά την ώρα του και τη μέρα του σ΄ένα καφενείο, βλέποντας τους άλλους να παίζουν πρέφα ; Δεν έχει απ΄ τα πριν συνηθίσει σε τέτοια, τώρα δεν μπορεί να αρχίσει αυτά τα πράγματα,
αν ήταν από πριν καφενόβιος αυτή θα ήταν μιά καλή επιλογή.
Να αρχίσει να κόβει βόλτες ασκόπως για να περνά η ώρα ; Θα μπορούσε να το κάνει αυτό, κάνει καλό και στην υγεία, αλλά μάλλον γρήγορα θα το βαρεθεί, δεν μπορεί να τριγυρνά συνέχεια εδώ και κεί σαν την άδικη κατάρα. Να περνά απ΄ την αγορά και να μπαίνει στα μαγαζιά όπου έχει παλιούς του φίλους ; Καλή ιδέα, αλλά οι άνθρωποι έχουν δουλειά, δεν μπορεί να τους απασχολεί με τις επισκέψεις του.
Αλλη σκέψη. Να πάρει στα χέρια του ένα βιβλίο και να αρχίζει να διαβάζει λογοτεχνία. Καλή αυτή η ιδέα, αλλά έλα που δεν είχε ποτέ ενδιαφέρον για τη λογοτεχνία, πάει κι αυτο, δεν είναι η λύση. Ποίηση ; Αυτή απορρίπτεται εξ αρχής, τι δουλειά έχουμε με την ποίηση, δεν είχαμε ποτέ ασχοληθεί μ΄αυτήν, τώρα θα αρχίσουμε ;
Στη συνοικία του υπάρχει ένας μικρός ποδοσφαιρικός σύλλογος, ερασιτεχνικός βέβαια. Με το ποδόσφαιρο έχει καλές σχέσεις από τα μικρά του χρόνια, θα μπορούσε να μπή στα διοικητικά του συλλόγου αυτού, δεν είναι καθόλου ασχημη ιδέα. Κάμνει μερικές κρούσεις στους παράγοντες του συλλόγου, είναι όλοι μάλλον νεαροί, δεν φαίνεται να ενθουσιάζονται με την παρουσία του, προφανώς θέλουν ανθρώπους δραστήριους. Και μάλλον δεν τον θεωρούν τέτοιο. Κλείνει κι αυτή η πόρτα, η κατάσταση φαίνεται αδιέξοδη.
Τη βρήκε τη λύση, ή τουλάχιστον νομίζει ότι τη βρήκε, η τηλεόραση, πώς και δεν την είχε σκεφτεί νωρίτερα; Την αράζεις σε μιά πολυθρόνα, παίρνεις στα χέρια σου το τηλεκοντρόλ, και αρχίζεις να ψάχνεις τα κανάλια, όλο και κάτι θα βρεθεί να παίζουν, τόσα κανάλια είναι. Αλλά ούνα, αλλέ ντούε, αλλέ τρέ, το πήραμε το τηλεκοντρόλ στα χέρια, πατούμε το ένα κουμπί, τίποτε το άξιο λόγου. Αλλά δεν είμαστε απ΄ αυτούς που απογοητεύονται εύκολα, πατούμε ένα άλλο κουμπί, εδώ ίσως βρούμε κάτι το ενδιαφέρον. Ακούγεται μουσική, παίζει ένα βίντεοκλίπ, δεν μας αρέσει αυτό το θέαμα, πολύ λιγότερο το ακρόαμα. Σε ένα άλλο κανάλι, μιλούν κάποιοι για πολιτικά θέματα, μιλάνε όλοι μαζύ, δεν καταλαβαίνεις τι λένε. Αδικα προσπαθεί ο « οικοδεσπότης » της συζήτησης να επιβάλει κάποια τάξη, αδύνατο να τους βάλει σε σειρά. Φεύγουμε κι απ΄αυτό το κανάλι, ίσως βρούμε κανένα που να έχει καμμιά ταινία, βρίσκουμε πράγματι ένα, αλλά η ταινία φαίνεται να είναι στη μέση της, εξ άλλου δεν παρουσιάζει κανένα ενδιαφέρον. Κλείνουμε την τηλεόραση, θα δούμε τις ειδήσεις αργότερα.
Ποιά συμβουλή θα δίνατε εσείς σε έναν τέτοιο άνθρωπο που μόλις αποσύρθηκε απ΄ τη δουλειά και πήρε σύνταξη, για το πώς θα περάσει το χρόνο του ; Ξέρω ότι όταν δεν μπορεί από μόνος του να βρεί μιά λύση, είναι σχεδόν αδύνατο να του βρούνε άλλοι, που μάλιστα είναι έξω από το « χορό ». Και είναι γνωστό, ότι αυτό το πρόβλημα το έχουν πολλοί απόμαχοι της εργασίας, δεν έχουν ενδιαφέροντα που να τους κρατούν σε κάποια δραστηριότη-τα. Μαραζώνουν πολύ γρήγορα, και συχνά εγκαταλείπουν αυτόν το μάταιο κόσμο από την κατάθλιψη
που τους κυριεύει.
Θα μου πείτε βέβαια ότι δεν είναι όλοι οι συνταξιούχοι αυτού του τύπου άνθρωποι, υπάρχουν και οι άλλοι που έχουν διάφορα ενδιαφέροντα με τα οποία απασχολούνται και με τον τρόπο αυτό δεν έχουν το πρόβλημα των προηγούμενων. Εμείς όμως θα επιμείνουμε στο πρόβλημα των άλλων, για τους μη έχοντας προβλήματα δεν χρειάζεται να μπούμε στον κόπο, μιάς και δεν υπάρχει τιποτε που να μας προβληματίζει, μιά χαρά περνούν οι άνθρωποι, μακάρι όλοι να ήσαν σαν κι αυτούς. Αλλά όσο κι αν επιμείνουμε, λύση δεν θα βρούμε, αυτό είναι το τελικό συμπέρασμα.
Ο συνταξιούχος έχει και μια « στάμπα » επάνω του που τον γεμίζει μελαγχολία. Ξέρει ότι η σύνταξη είναι το επίσημο πιστοποιητικό γήρατος, έτσι το αποκάλεσε κάποιος που δεν θυμάμαι ποιος ήταν. Είσαι γέρος του λένε, πάει, πέρασε η μπογιά σου, είσαι πιά ένα κοινωνικό παράσιτο που δεν το εξοντώνουν από μεγαλοψυχία, αν ήσουν άλογο θα σε θανάτωναν με έναν πυροβολισμό, τα έχουμε δεί αυτά σε ταινίες Γουέστερν.
Όλα είναι ένας κύκλος που τον διαγράφει ο άνθρωπος κατά τρόπο συνήθως προκαθορισμένο, κι αυτόν τον κύκλο υποχρεούσαι να τον διαγράψεις και σύ, αγαπητέ αναγνώστη, και ζητώ συγγνώμη αν σου προκάλεσα κάποια λύπη. Αλλά να έχεις υπ΄όψιν σου, ότι σύμφωνα με το ρητό των αρχαίων μας προγόνων, ουδέν κακόν αμιγές καλού. Να μην ξεχνάς, ότι μια φορά το μήνα πηγαίνεις στην Τράπεζα και εισπράττεις την όποια σύνταξη σου δίνει το Ταμείο σου, μικρή ή μεγάλη, χωρίς να έχεις καθόλου εργαστεί όλον αυτό τον μήνα.
Και μη μου πείς ότι δεν είναι και τόσο σημαντικό πράγμα αυτό. Τουλάχιστον για την ώρα.
Ο καθηγητής Σπράος, μας έχει πρόσφατα δηλώσει ότι αν δεν ληφθούν από τα Ασφαλιστικά Ταμεία σημαντικά μέτρα, τα Ταμεία θα είναι σε πλήρη αδυναμία σε δέκα χρόνια από τώρα να δίνουν συντάξεις στους απόμαχους της εργασίας. Και αν δεν γίνουν αυτά που ζητά ο καθηγητής, τότε θα πάψουμε να πηγαίνουμε μια μέρα του μηνός στην Τράπεζα, και τότε να δούμε τι θα γίνει.
Πάντως, παραβλέψαμε έναν πολύ σημαντικό παράγοντα στο ζήτημα της οριστικής διακοπής της εργασίας και την έξοδο στη σύνταξη. Ότι - όπως λέει το λαϊκό γνωμικό - η πολλή δουλειά τρώει τον αφέντη. Είχαμε επισημάνει στην αρχή ότι το μόνο πλάσμα που εργάζεται είναι ο άνθρωπος. Και πρέπει να προσθέσουμε εδώ, ότι η εργασία αφαιρεί τουλάχιστον δέκα ή δώδεκα χρόνια ζωής, παράδειγμα οι γλύπτες και οι ζωγράφοι που ζούν ενενήντα και πλέον χρόνια, κι αυτό επειδή η δουλειά τους δεν είναι « εργασία » με τη στενή έννοια της λέξης, αλλά ένα είδος « χόμπυ ». Ζωγραφίζουν εντατικά επί δώδεκα και παραπάνω ώρες όταν έχουν έμπνευση χωρίς να τους κουράζει καθόλου αυτό, ενώ μπορεί να μην τραβήξουν ούτε μια πινελιά επί εβδομάδες, δεν τους υποχρεώνει κανένας να εργάζονται σε δουλειά επί τακτικού ωραρίου, κάνουν δηλαδή το κέφι τους οι άνθρωποι.
Ας πάρουμε λοιπόν και τη θετική πλευρά του ζητήματος. Γιατί να εργαζόμαστε, αν μπορούμε να τα βγάλουμε πέρα χωρίς την καθημερινή ανάγκη να σηκωθούμε και να πάμε στη δουλειά, που - κακά τα ψέμματα - φθείρει τον άνθρωπο ;
Όλα αυτά που αναφέρθηκαν, αφορούν μόνο και αποκλειστικά τους άνδρες συνταξιούχους. Αλλά υπάρχουν - και μάλλον είναι και περισσότερες - γυναίκες συνταξιούχοι, που όμως δεν έχουν συνήθως κανένα από τα προβλήματα των ανδρών. Η μέρα τους κυλά εύκολα και χωρίς ανία, έχουν τις συντροφιές τους στη γειτονιά και πιο μακρύτερα, και μπορούμε να πούμε ότι γι αυτές τις περιπτώσεις δεν υφίσταται κανένα πρόβλημα.