Χ Ο Λ Η Σ Τ Ε Ρ Ι Ν Η , Χ Α - Ν Τ Ε - Ε Λ Κ Α Ι Ε Λ - Ν Τ Ε - Ε Λ
Αν ρωτούσε κανείς πριν από λίγες δεκαετίες, τί πράγματα είναι είναι αυτές οι όρολογίες, αυτά τα ονόματα, ίσως κανένας ή ελάχιστοι από τους κοινούς ανθρώπους θα ήξεραν να δώσουν κάποια απάντηση. Ισως αυτοί που έπασχαν από διαβήτη ή κάποια καρδιαγγειακή ασθένεια να να είχαν κάτι υπ΄όψιν τους, κι αυτό μόνο πριν από πενήντα ή εξήντα χρόνια, όχι νωρίτερα. « Κινέζικα είναι αυτά που μας ρωτάτε ; », θα έλεγαν, και με το δίκηο τους. Όλα τα πράγματα στον καιρό τους κι ο κολιός τον Αύγουστο. Κι ο Αύγουστος σχετικά με τη χοληστερίνη, την Χα- ντε- Ελ και την Ελ - ντε - Ελ, δεν είχε φτάσει εκείνη την εποχή. Επρεπε να περάσουν όλες αυτές οι δεκαετίες για να έλθει κι αυτονών η εποχή.
Σήμερα που ήλθε και ο Αύγουστος γι αυτές τις ορολογίες, γι αυτές τις ουσίες που τις μετράνε συνεχώς και αδιαλείπτως στα εργαστήρια, πλήθος από ανθρώπους της πολιτισμένης - και όχι μόνο - ανθρωπότητας, τα ξέρουν όλα αυτά με το νί και με το σίγμα. Ξέρουν πολύ καλά το τί σημαίνουν, ποιές είναι οι συνέπειες στις αλλαγές των ποσοτήτων που βρίσκονται μέσα στο αίμα των εξεταζόμενων κι όλα τα σχετικά. Τα ξέρουν όλοι, είπα ; Φυσικά, και όχι, υπάρχουν πάντα και εκείνοι που είτε αδιαφορούν για τα σχετικά με την υγεία τους, είτε φοβούνται να πάνε και να κανουν τους ελέγχους στα βιοχημικά εργαστήρια - τα πολύ γνωστά « τσεκ- απ » - μπας και τους βγάλουν τίποτε άσχημο, προτιμούν να μην ξέρουν τίποτε το σχετικό με αυτά τα πράγματα.
Πότε άραγε να άρχισαν να καταπιάνονται με ετούτα τα πράγματα, μ΄αυτά τα νούμερα ; Για το σάκχαρο - που κοινώς το λέμε « ζάχαρο », όπως και τον σακχαρώδη διαβήτη τον λέμε πιό λαϊκά ζαχαροδιαβήτη ή σχέτο « ζάχαρο » - είναι προφανές ότι η μέτρησή του θα άρχισε όταν ανακαλύφθηκε η αρρώστεια αυτή. Μήπως την ήξερε κι ο Ιπποκρατης αυτή την ασθένεια ; Δεν το νομίζω, δεν έχω διαβάσει τίποτε σχετικό.
Οσο για τη χοληστερίνη που τη λένε επίσημα χοληστερόλη - αυτή ήταν γνωστή από το 1755 περίπου, αλλά προφανώς η σημασία της έγινε κατανοητή μολις τις τελευταίες δεκαετίες. Η ουσία αυτή παράγεται από τον ίδιο τον οργανισμό των ζώων, δίποδων και τετράποδων, και είναι πολύ χρήσιμη σε πολλές λειτουργίες του οργανισμού. Αλλά ουδέν καλόν αμιγές κακού, έτσι έλεγαν οι σοφοί πρόγονοί μας. Όταν ξεπερνά κάποιο ανεκτό όριο, τότε άσχημα είναι τα αποτελέσματα της αύξησης της αυτής. Κι αυτό το άσχημο είναι ένα και μοναχό. Πηγαίνει και κάθεται πάνω στο εσωτερικό των αιμοφόρων αγγείων, σχηματίζει εκεί μέσα ένα πουρί, και όσο πάει και στενεύει το αγγείο αυτό, αρτηρία ή φλέβα. Και αν μεν πρόκειται για αρτηρίες που δεν έχουν σχέση με τον εγκέφαλο και την καρδιά, έχει καλώς. Αν όμως το πουρί σχηματίζεται στα καρδιακά και τα εγκεφαλικά αγγεία, τότε γράψε λάθος.
Αυτά για τη χοληστερίνη γενικά. Εκτός όμως από αυτή τη χοληστερίνη, μετράμε και κάποιες άλλες ουσίες που τις λέμε τριγλυκερίδια του αίματος ( ή καλύτερα του ορού του αίματος ). Ποιός είναι ο ρόλος αυτονών των τριγλυκεριδίων; Από μόνα τους δεν κάνουν και πολύ σπουδαία πράγματα, κάποια δηλαδή βλάβη σημαντική. Όμως, αν βρίσκονται στα ψηλά σκαλοπάτια μαζύ με υψηλή χοληστερίνη, τότε το πράγμα αλλάζει πολύ, το ένα βοηθάει το άλλο και τα δυό μαζύ κάνουν μεγάλη τη ζημιά στα αγγεία που είπαμε.
Δυό άλλα που μετράμε μαζύ με τα προηγούμενα - κι αυτό γίνεται όταν κάμνουμε το γνωστό πιά σε όλους « τσεκ - απ » - είναι και η λεγόμενη « καλή χοληστερίνη » ( και επίσημα η HDL ) και η « κακή χοληστερίνη, η επισης επίσημα ονομαζόμενη LDL Το τί ακριβώς είναι αυτές οι ουσίες που τις μετράμε επίσης στο αίμα, δεν το ξέρω, είναι και καινούργια πράγματα και μέχρι να τα μάθουμε στην εντέλεια θα περάσει κάποιος καιρός. Αλλωστε, αυτές οι δυό χοληστερίνες, έγιναν γνωστές τις τελευταίες δυό - τρεις δεκαετίες, νά και ένας ακόμα λόγος που δεν τις καλοξέρουμε ακόμα. Αυτό που έχει πάντως σημασία, είναι το ότι για τη μεν πρώτη, τη Χα - Ντε - ΕΛ, την « καλή » χοληστερίνη, καλό είναι να βρίσκεται στα ψηλά σκαλοπάτια, ας πούμε πάνω από το νούμερο σαράντα για τους άντρες, και το σαρανταπέντε για τις γυναίκες. Γιατί να είναι διαφορετικά τα νούμερα ανάλογα με το φύλο δεν το ξέρω, αλλά ούτε και το ψάχνω. Οσο για την « κακή » χοληστερίνη, την Ελ - Ντε - Ελ, αυτή πρέπει να είναι όσο γίνεται πιό χαμηλά, κάτω από το νούμερο εκατόν τριάντα, κάτω κι από το εκατό και πιό κάτω ακόμα.
Ας έλθουμε όμως σε πιό πρακτικά ζητήματα τώρα. Από ποιές ηλικίες θα πρέπει να αρχίσουμε να μετράμε αυτές τις ουσίες, « καλές » και « κακές » ; Από την παιδική μήπως ηλικία ; Οχι, όχι, δεν υπάρχει καμμιά ανάγκη να σκαλίζουμε από τόσο νωρίς τα πράγματα. Αργότερα, πολύ αργότερα θα πρέπει να αρχίσουμε να ασχολούμαστε μ΄αυτήν τη χοληστερίνη και τα ξαδέρφια της. Εκτός από κάποιες ειδικές περιπτώσεις στις οποίες οι μετρήσεις θα πρέπει να αρχίσουν από νωρίτερα. Κι αυτές οι περιπτώσεις είναι ο νεανικός ( ή και παιδικός ) διαβήτης, ο γνωστός και σαν διαβήτης τύπου 1 ), και η περίπτωση των παχύσαρκων ανθρώπων, ακόμα και αυτών που βρίσκονται σε μικρές σχετικά ηλικίες.
Σύμφωνα με τα κρατούντα τους σημερινούς καιρούς, θεωρείται αναγκαίο να υποβάλλονται σε βιοχημικές εξετάσεις όλοι οι άνθρωποι που έχουν περάσει τα σαράντα ή τα σαρανταπέντε χρόνια. Πιό πολύ βέβαια αυτοί που έχουν κάποιο κληρονομικό παράγοντα, όπως διαβήτη σε έναν από τους γονείς τους. Τα τεστ αυτά δεν είναι ανάγκη να γίνονται συχνά, τουλάχιστουν για τα πρώτα χρόνια, ας πούμε μέχρι τα πενήντα, εκτός κι αν τα αποτελέσματα των εξετάσεων δείξουν ότι χρειάζεται πιό συχνά η επανάληψή τους.
Ένα εκατομμυριο τριακόσιες χιλιάδες συμπατριώτες μας πάσχουν από το γνωστό και μη εξαιρεταίο σακχαρώδη διαβήτη, που κοινώς το λέμε απλά - το είπαμε και πρωτύτερα - με τον όρο « ζάχαρο ». Όμως, κάπου μισό εκατομμύριο από αυτούς, δεν το έχουν πάρει χαμπάρι. Θα το πάρουν βέβαια πολύ αργότερα, αλλά τότε ίσως θα έχουν δημιουργηθεί κάποιες ζημιές σε διάφορα συστήματα, κυρίως στο αγγειακό. Και τότε θα τρέχουν να προλάβουν το τραίνο αγκομαχώντας. Τί λέει το λαϊκό ρητό ; « Κάλλιο γαϊδουρόδενε παρά γαϊδουρογύρευε. Και λοιπόν, καλό δεν είναι να φροντίζει να δέσει ο καθένας από νωρίς τον γάϊδαρό του, και να μην τρέχει κατόπιν να τον ψάχνει και να μην τον βρίσκει ;
Η διάπίστωση ότι υπάρχει κάποιο τέτοιο πρόβλημα, είναι πανεύκολη. Μιά επίσκεψη σε ένα μικροβιολογικό εργαστήριο με την παραγγελία του γιατρού τους για να γίνει ένα τσεκ - απ, και το ζήτημα έχει λυθεί. Αν δεν βρεθεί τίποτε και ο γάϊδαρος βρίσκεται στο παχνί του, έχει καλώς. Μπορεί να επαναληφθεί το ίδιο αυτό τσεκ - απ μετά από ένα χρόνο, δεν χρειάζεται να γίνεται νωρίτερα. Αν πάλι διαπιστωθεί ότι ο γάϊδαρος την έχει κοπανήσει αλλά δεν έχει φύγει μακρυά, τρέχουμε γρήγορα, τον προφταίνουμε, τον πιάνουμε, τον φέρνουμε πίσω και γαϊδουροδένουμε. Αυτά για το διαβήτη, που έχει την πολύ κακή συνήθεια να ανεβάζει τη χοληστερίνη, να κατεβάζει την καλή Χα- Ντε - Ελ και να ανεβάζει ο άτιμος την κακή Ελ - Ντε - Ελ. Και να βλάφτει τα αιμοφόρα αγγεία της καρδιάς και άλλων συστημάτων, και άντε κατόπιν να τρέχεις στους καρδιολόγους που ίσως να σε στείλουν να κάνεις και κάποια μπαϋπάσια. Και λοιπόν, δεν είναι καθόλου όμορφο να παίρνει ο χειρουργός τη χατζάρα του, να σχίζει το θώρακά σου, να αρπάζει την καρδιά και αρχίζει να κόβει και να ράβει. Και τελικά μένεις και με κάποια αναπηρία, έτσι λένε τα πράγματα.
Και το λοιπόν, βρήκες ότι έχεις διαβήτη, ότι έχεις ζάχαρο ; Πηγαίνεις κάπου κάπου στο εργαστήριο για να να το μετράς, αλλά αυτή τη δουλειά θα την κάμνεις και μοναχός σου ( Αυτά τα « μοναχός σου », και « « έχεις ζάχαρο », είναι σε δεύτερο μεν πρόσωπο, είναι όμως εντελώς απρόσωπα, έτσι χάριν του λόγου λέγονται έτσι για να γίνονται πιό κατανοητά ). Σου δίνουν λοιπόν ένα μηχάνημα πολύ εύχρηστο, και μ΄αυτό μετράς εσύ ο ίδιος το ζάχαρό σου. Σηκώνεσαι το πρωϊ με τη δροσούλα, και αντί να πάς πάνω στη γλυκειά μαστούρα -όπως έλεγε το παλιό ρεμπέτικο - αρπάζεις νηστικός βέβαια όντας το μηχάνημα, τρυπάς λιγάκι το δάχτυλό σου, και ιδού σου βγαίνει στη μικρή οθόνη του μηχανήματος το πόσο ειναι το ζαχαρό σου.
Αλλά δεν είναι μονάχα το ζάχαρο, ο διαβήτης, που ανεβάζει και κατεβάζει τις τρεις χοληστερίνες. Αυτά ισχύουν για όλους τους ανθρώπους της σημερινής εποχής, αυτούς που έχουν μιά άλφα ηλικία. Κι αυτή η άλφα ηλικία είναι μάλλον τα σαράντα ή λίγο παραπάνω χρόνια. Και λοιπον, θα πρέπει περνάνε κι αυτοί απ΄τον πάγκο του εργαστηρίου σε τακτά διαστήματα - κάθε έξι ας πούμε μήνες - και να μετράνε αυτές τις βλαβερές ουσίες. Κι αυτοί όλοι έχουν κάποιον γάϊδαρο που δεν πρέπει να τον αφήσουν να τους φύγει, κι υστερα να τον κυνηγάνε στα μονοπάτια και στα φαράγγια. Και τί θα πρέπει να κάμνουμε όταν ανεβαίνει η μιά και κατεβαίνει η άλλη ; Ποιοί τρόποι να υπάρχουν άραγε για να μπορεί να ρυθμίζεται αυτή η κατάσταση όταν γίνεται ανώμαλη ; Λοιπόν, υπάρχουν οι τρόποι. Και είναι βέβαια - αυτό το ξέρουν όλοι ή τουλάχιστον οι πολλοί - μιά τακτοποιημένη διατροφή που λίγο πολύ είναι γνωστή. Αλλά κι αν κάποιοι δεν την ξέρουν, θα τους τη μάθει ο γιατρός τους. Και το καινούργιο που ακούστηκε αυτές τις μέρες : Υπάρχουν εδώ και μερικά χρόνια κάποια φάρμακα που ρυθμίζουν τις χοληστερίνες, είναι οι γνωστές ή άγνωστες στους πολλούς στατίνες. Και ακούστηκε τώρα, ότι όλοι οι άντρες οι πάνω από πενήντα χρόνων και οι γυναίκες οι πάνω από εξήντα χρόνων, θα πρέπει να τις παίρνουν αυτές τι; στατίνες, άσχετα με το αν οι χοληστερίνες τους τα πηγαίνουν καλά.
Είναι ακόμα πολύ γνωστό, ότι πολύ χρήσιμη είναι σ΄αυτές τις υποθέσεις και σε άλλες επίσης, η πεζοπορία. Που συνιστάται από τους γιατρούς να είναι πέντε χιλιόμετρα ( ή και κάτι παραπάνω ) τη μέρα. Οχι σε ρυθμό περιπάτου, σ΄αυτό που το ονομάζουμε « σουλάτσο » - που μας έρχεται από το ιταλικό S o l a c c i o, που σημαίνει « αναψυχή, διασκέδαση » - αυτός ο τρόπος κατεβάζει μονάχα το βάρος του σώματος. Αλλά με ένα κανονικό βηματισμό, όχι βέβαια αθλητή του βάδην, αλλά κάπως σαν βήμα παρέλασης. Που όμως τα τελευταία χρόνια, δεν είναι και τόσο σε χρήση, βρισκόμαστε τώρα στην εποχή των μετακινήσεων με άλλους τρόπους. Η πορεία πάντως κάποιων χιλιομέτρων τη μέρα, έχει σαν αποτέλεσμα στη ρύθμιση των επιπέδων της χοληστερίνης και των ξαδερφάδων της, όπως έχει ευνοϊκά αποτελεματα και στην καλή λειτουργία της καρδιάς, έτσι λένε οι καρδιολόγοι.
Η ιστορική από πολλές απόψεις χώρα μας, έχει και ένα ακόμα πρωτείο στην Ευρώπη, ίσως και σ΄ολόκληρο τον κόσμο, έχει το μεγαλύτερο ποσοστό παχύσαρκων ατόμων. Ο καθένας μπορεί να το βεβαιώσει αυτό το πράγμα, δεν έχει παρά να παρακολουθήσει λίγο την κίνηση στους δρόμους και θα δεί το πόσοι και πόσες φαίνονται από μακρυά - κι από κοντά ιδίως - ότι είναι υπέρβαροι. Και μάλλον συχνά, εξαιρετικά υπέβαροι, σε σημείο να γίνεται το θέαμα και αντιαισθητικό μερικές φορες.
Το υψηλό σωματικό βάρος - μας λένε οι ειδκοί - προδιαθέτει στην πρώϊμη εμφάνιση διαβήτη, και μάλιστα του τύπου 1, που είναι και ο πιο ζόρικος στην αντιμετώπισή του. Και φυσικά, συνήθως αυτά τα άτομα , έχουν μιά τάση - ακόμα κι αν δεν παρουσιάσουν καθόλου διαβήτη - να έχουν στα ψηλά τη χοληστερίνη, και ανώμαλες τις δυό άλλες, την « καλή » και την « κακή ». Προσοχή λοιπόν στη βαφή, και καλό είναι να έχει ο καθένας μας μιά ζυγαριά. Και όχι μόνο να την έχει, αλλά και να ανεβαίνει και πάνω σ΄αυτήν.
Δεν υπάρχουν σχόλια:
Δημοσίευση σχολίου